Đọc – Chơi – Làm việc
7 hoạt động sau khi đọc truyện không cần mua sắm thêm gì
Một hoạt động sau khi đọc truyện không cần phải là một tờ bài tập, một món đồ thủ công cầu kỳ, hay một bộ dụng cụ phải mua riêng. Điểm khởi đầu tốt hơn là chọn một phần của câu chuyện vẫn còn khiến con hứng thú, rồi cho con không gian để vận động, kể lại, thử nghiệm, hoặc thay đổi luật chơi. Bảy ý tưởng dưới đây sử dụng cơ thể, các đồ vật bình thường trong nhà, và giấy vụn. Mỗi lần chỉ nên chọn một ý tưởng, không cần làm hết cả bảy.
1–2: kể chuyện bằng cử động và tạo ba cảnh tượng bất động
Thứ nhất, hãy chọn ba cử động của nhân vật — đi chậm, dừng lại lắng nghe, và nhảy qua một vật gì đó. Một người thực hiện chuỗi cử động này, người còn lại cố ghi nhớ hoặc đổi luật bằng cách đảo ngược thứ tự. Với trẻ nhỏ hơn, hai động tác là đủ. Trẻ lớn hơn có thể thêm luật "nghe thấy từ 'mưa' thì đứng im" để luyện tập việc ghi nhớ và kìm lại phản ứng ngay trong lúc chơi.
Thứ hai, hãy tạo ba cảnh tượng đứng yên bằng cơ thể: mở đầu, vấn đề, và kết thúc. Thay phiên nhau tạo dáng hoặc đặt đồ vật để đóng vai nhân vật, rồi kể lại thành lời để nối các cảnh này lại với nhau. Nếu thứ tự khác với trong sách, đừng vội sửa ngay. Hãy hỏi: "Trong phiên bản của con, điều gì đã đưa mình từ cảnh hai sang cảnh ba vậy?"
- Vật dụng: một khoảng sàn an toàn
- Thời gian: 5–10 phút
- Để đơn giản hơn: chỉ dùng hai động tác hoặc hai cảnh
3–4: sắp xếp thứ tự đồ vật và thử nghiệm giải pháp khác
Thứ ba, hãy dùng những chiếc thìa, nắp chai sạch, hoặc ba mẩu giấy để đại diện cho các sự kiện. Con sắp xếp chúng theo thứ tự, sau đó người lớn đổi chỗ hai món và hỏi xem câu chuyện sẽ thay đổi ra sao. Đây không phải là bài kiểm tra trí nhớ. Nếu con nghĩ ra một thứ tự khác, hãy đón nhận đó như một phiên bản mới và hỏi thêm về lý do.
Thứ tư, hãy lấy một vấn đề trong câu chuyện và chuẩn bị không quá bốn vật dụng an toàn: có thể là một chiếc cốc, một chiếc thìa, một quả bóng giấy, và một mảnh vải. Hỏi con: "Mình có thể nghĩ ra bao nhiêu cách để giúp đỡ nhân vật này?" Người lớn quản lý các yếu tố như nước, vật sắc nhọn, nguy cơ hóc nghẹn, và trọng lượng, nhưng không cần phải làm mẫu đáp án trước.
5–6: vẽ bản đồ câu chuyện trên sàn nhà và mượn giọng nói của nhân vật
Thứ năm, hãy dùng một sợi dây, một chiếc khăn, hoặc một đường ranh gạch lát nền để làm một con đường có điểm bắt đầu, điểm gặp vấn đề, và điểm đến. Con vừa đi vừa kể chuyện, rồi thêm vào một ngã rẽ và quyết định xem nhân vật sẽ chọn lối nào. Với không gian nhỏ, hãy dùng hai ngón tay "đi bộ" trên mặt bàn và dùng ba đồ vật để đại diện cho các địa điểm.
Thứ sáu, hãy nói cùng một câu thoại với những cảm xúc khác nhau — sợ hãi, nhẹ nhõm, hay tò mò — và chú ý xem ý nghĩa của câu đó thay đổi ra sao. Con không cần bắt chước giống hệt người lớn, và có thể dùng biểu cảm khuôn mặt, cử động cơ thể, hoặc nhịp gõ tay thay cho lời nói.
7: thay đổi một điều kiện và tạo ra một đoạn kết mới
Hãy thay đổi một điều kiện: những viên sỏi quá to, cơn mưa không chịu ngừng, hoặc một nhân vật khác đến trước. Để con kể lại, vẽ ra, hoặc diễn lại đoạn kết mới từ sự thay đổi đó. Người lớn có thể nhớ điều kiện đã thống nhất, nhưng không cần kiểm soát từng chi tiết để đảm bảo tính chân thực.
Hướng dẫn hoạt động về chức năng điều hành của Harvard nhấn mạnh những trò chơi phù hợp với lứa tuổi, có độ khó vừa sức, và vai trò của người lớn giảm dần khi trẻ đã có thể tự ghi nhớ luật chơi. Những hoạt động này là cơ hội để luyện tập, không phải bài kiểm tra hay bằng chứng cho thấy một câu chuyện có thể nâng điểm số chức năng điều hành.
- Hỏi xem nên giữ lại thứ gì để chơi tiếp lần sau
- Cùng nhau cất đồ vật trở về đúng chỗ
- Chỉ ghi lại một ý tưởng nếu con muốn nhớ nó; đừng chấm điểm
Những câu chuyện sẵn sàng để biến thành trò chơi
Đọc tiếp
Nguồn tham khảo
- Activities Guide: Enhancing and Practicing Executive Function Skills — Center on the Developing Child at Harvard University (2014)
- Learning About Emotions Through Play — UNICEF Serbia